channa

Archive for the ‘Nederlands’ Category

Kort verslag over het schrijfgroepen onderzoek

In Nederlands on ספטמבר 19, 2010 at 11:16 am

Samenvatting

Van mei tot augustus 2010 heb ik een  pilot-studie over de ontwikkelingsprocessen in mijn schrijfgroepen gedaan. Deze  vorm van groepswerk die ik speciaal voor Elah's doelgroep heb opgezet, toont zich in staat om persoonlijke ontwikkeling op gang te brengen. Deelnemers  ontdekken door het schrijven en door de wederzijdse reacties in de groep steeds meer keuzemogelijkheiden via schrijven, spreken en denken tot omgaan met situaties. Zij ervaren meer flexibiliteit in hun persoonlijk gedrag en daardoor worden de 'coping skills' van de deelnemers in het leven versterkt.

25 deelnemers aan 5 groepen (door mij begeleid in de jaren 1996 – 2009) beantwoordden de vragenlijst.

De persoonlijke ontwikkelingsprocessen in deze groepen vinden plaats in een sterk ondersteunend kader dat een gevoel van samenhang, van coherentie, kweekt. De ondersteunende structuur van het groepswerk, met schrijven als medium, kan de voorwaarden tot persoonlijke ontwikkeling optimaliseren. Dit zijn processen van generatief menselijk leren* en zijn als zodanig op verschillende manieren in kaart te brengen. Deze 'kaarten' kunnen zowel begeleiders als deelnemers aan groepen helpen om hun ontwikkelingsprocessen bewust te volgen, te sturen en te bevorderen.

*   Generatief leren betekent dat 'het ene leren tot het volgende leidt, maar dan op een hoger abstractie niveau'. Anders dan bijvoorbeeld een simpele vaardigheid leren (zoals fietsen of tafeldekken), ga je bij het ontwikkelen van je schrijven ook anders over dingen denken, meer perspectieven zien en je meer bewust worden van wat je zelf voelt en wilt uitdrukken. Het schrijven is hier een middel om 'zichzelf uitbreidend leren' te stimuleren.

De bevindingen van het onderzoek

Drie onderzoeksvragen waren erop gericht om de ervaringen van de deelnemers aan langdurige schrijfgroepen te verzamelen:

1. Wat is de aard van de ontwikkelingsprocessen in mijn schrijfgroepen op individueel en groepsniveau?

2. Hoe verhouden zich de 'uitkomsten' van de groep voor de deelnemers tot de doelen en verwachtingen die ze zich aan het begin gesteld hadden?

3. Hoe verhouden zich de 'uitkomsten' zoals beschreven door de deelnemers tot de uitkomsten gezien door de begeleider in elke deelnemer?

De antwoorden op deze vragen zijn (tot nu toe, en dit was maar een klein onderzoek!):

1. De ontwikkelingsprocessen in mijn schrijfgroepen zijn een vorm van generatief leren. Deze leerprocessen zijn hiërarchisch, dat wil zeggen dat ze een reeks vormen van het  leren van simpele vaardigheden tot het leren van vergaand inzicht en levenskunst. Deze processen kunnen in kaart worden gebracht en die kaarten kunnen zowel deelnemers als begeleiders tot instrument dienen. In het onderzoek heb ik drie van deze kaarten ontworpen. Dit verslag is te kort om hier nader op in te gaan.

2. De 'uitkomsten' van de deelnemers staan op 3 manieren in relatie tot de van te voren gestelde doelen:

a. De meeste deelnemers hebben de meeste van hun doelen bereikt. Bovendien zijn er meer uitkomsten dan er oorspronkelijke doelen gesteld waren.

b.  De 'extra uitkomsten' zijn in de categorie van ‘algemene persoonlijke ontwikkelingen', die op het oog niet met schrijven te maken hebben. Deze categorie behelst doelstellingen van de begeleider die niet expliciet van te voren genoemd zijn. Zij komen overeen met stabiele veranderingen die helpen om positiever met de stress van het leven om te gaan.

c. De uitkomsten zoals beschreven door de deelnemers, lange tijd na beëindiging van hun groep, komen  grotendeels overeen met de uitkomsten die de begeleider in hen had opgemerkt ten tijde van de groepsbeëindiging.

In het groot wilde ik uitvinden hoe jullie je ervaringen in de schrijfgroep in eigen woorden uitdrukken en wat jullie, na verloop van enkele jaren, aan de schrijfgroep gehad denken te hebben. In andere woorden, of jullie denken baat te hebben gehad bij het schrijven in groepsverband, met behulp van gerichte schrijfoefeningen, en zo ja, wat voor 'soort' baat.

Ook was ik nieuwsgierig of er overeenkomsten bestaan tussen jullie ervaringen, zoals persoonlijke ontwikkelingsmotieven die door meerdere deelnemers beschreven worden. En daarbij, of er overeenkomsten bestaan tussen jullie eigen waardering achteraf van wat je hebt ervaren en mijn waarnemingen, als groepsbegeleider, van jullie processen ten tijde van de groep.

Ik hoopte uit te vinden of (en hoe) deelnemers aan schrijfgroepen verschillend reageren en omgaan met deze werkmethode; er meer of minder aan hebben en bijvoorbeeld in verschillend tempo werken. Bevindingen op dit gebied kunnen richting geven aan het aanpassen van de werkwijze voor zuiver individuele omstandigheden, leeftijden en achtergronden.

Het voornaamste doel van dit 'pilot-onderzoek' was om beter zicht te krijgen op hoe deelnemers aan lange-termijn schrijfgroepen zich ontwikkelen volgens hun eigen maatstaven. Dit in vergelijking met het 'van buitenaf' evalueren door de begeleider. 'Leren' de deelnemers iets en heeft dat rechtstreeks of uitsluitend met het schrijven te maken? Wat voegt het schrijven toe aan het groepsgebeuren? Wat voegt een groep toe aan het schrijven? Ten slotte kan men ook alleen schrijven! Voegen oefeningen iets toe? En het met anderen delen van geschreven ervaringen? Er zijn toch ook praatgroepen waar men ervaringen deelt? Voor welke mensen is zo'n groep niet geschikt en voor wie juist wel?

Onderzoeksmethode

Het onderzoek dat ik heb gedaan is kwalitatief, in tegenstelling tot het beter bekende kwantitatieve onderzoek, waarbij de resultaten in percentages, cijfers en tabellen worden weergegeven. Kwalitatief onderzoek richt zich op het zo getrouw mogelijk weergeven van de  ervaringen van de deelnemers. Hierbij moet de onderzoeker zijn eigen opinies en vooroordelen zoveel mogelijk opzij zetten, zich openstellen voor wat de deelnemers uitdrukken en proberen te begrijpen wat zij met hun woorden bedoelen. Op deze manier bestaat er een kans om nieuwe dingen te ontdekken die niet al van te voren bedacht waren door de onderzoeker volgens een of andere theorie.  Er bestaan geen hypotheses over de processen in langdurige schrijfgroepen, aangezien er tot nu toe geen onderzoek naar  is gedaan . Het enige wat er al is, zijn de verzamelde ervaringen van groepsbegeleiders zoals ik. Die ervaringen hebben we verzameld tijdens het werken met de groepen en dat is niet op een systematische manier gedaan. Mijn onderzoek wil hierin verandering te brengen.

Persoonlijke doelen en uitkomsten

De 7 meest gestelde doelen van de deelnemers waren:

– Deelnemen aan een activiteit samen met mensen met een soortgelijke achtergrond als ik.

– Mijn levens- of familiegeschiedenis schrijven.

– Een getuigenis kunnen nalaten voor de volgende generaties.

– Beter te communiceren met mezelf (mijn gevoelens en gedachten voor mijzelf duidelijk maken).

– Een verhaal leren schrijven.

– Beter om te kunnen gaan met dingen in mijn verleden en/of heden.

– Meedoen aan een steungevende groep.

De 7 meest genoemde uitkomsten van de deelnemers waren:

–  Ontwikkeling van mijn schrijfvaardigheid.

– Ontvangen van persoonlijke steun van de groep en van de begeleider.

– Mijn vermogen om om te gaan met wat er in het leven gebeurt is gegroeid.

– Zelf-expressie

– Ik heb een boek/verhaal/gedicht/artikel gepubliceerd.

– Mijn communicatie met anderen buiten de groep is verbeterd.

– Mijn communicatie met mijzelf is verbeterd.

De doelen en de uitkomsten kunnen in drie groepen verdeeld worden:

1- Schrijfvaardigheid (zoals een verhaal leren schrijven, me schriftelijk uitdrukken)

2- Groepservaring (zoals steun ontvangen van de groep, beter communiceren met anderen)

3- Algemene persoonlijke ontwikkeling (zoals communiceren met mezelf, beter omgaan met het leven)

Deelnemers aan het onderzoek verschilden in het aantal doelen en uitkomsten dat ze noteerden, maar bijna iedereen noteerde meer uitkomsten voor zichzelf dan zijn/haar oorspronkelijke doelen. Dit kwam vooral tot uiting in de open vragen van de vragenlijst, waarin iedereen in eigen woorden heeft geschreven en er geen lijstje met keuze-antwoorden was gegeven.

Een zeer kleine minderheid (2 van de 25 deelnemers)  heeft geen baat gehad bij deelname aan de schrijfgroep. Ik ben deze mensen uiterst dankbaar dat zij bereid waren mee te doen aan het onderzoek en mij de gelegenheid hebben gegund inzicht te krijgen in hun onprettige ervaringen. Hun beschrijvingen zijn van onschatbare waarde en helpen om de grenzen van de schrijfgroep-methode te vinden.

Het is mij ook duidelijker geworden hoe sommige deelnemers  slechts beperkt baat gehad hebben bij deze activiteit en dit opent de mogelijkheid om de werkmethode te verbeteren.

Het klinkt misschien vreemd, maar juist de meest enthousiaste teksten van degenen die zich enorm verrijkt voelen door de schrijfgroep, hoe hartverwarmend ook, vormen het minst vernieuwende deel van dit onderzoek. Dit is namelijk het deel dat mij al bekend was en dat voor mij altijd al de stimulans is geweest om dit groepswerk verder te ontwikkelen! Deze teksten, veruit de meerderheid van de ingevulde vragenlijsten, bewijzen de waardevolle basis van de schrijfgroepen. Maar voor nieuwe inzichten waren de getuigenissen van de minder enthousiaste deelnemers noodzakelijk.

Hierbij wil ik mijn dank uitspreken aan alle deelnemers evenals aan Elah en speciaal aan  mijn collega Idith Ninari die mij, in het kader van Elah, geassisteerd heeft in Israël.

In oktober vindt een bijeenkomst plaats voor de deelnemers waarin ik nadere uitleg over het onderzoek zal geven. Deze bijeenkomst is, wegens plaatsgebrek, alleen voor genodigden.

Channa Cune

…feiten en verzinsels

In Nederlands on אפריל 18, 2010 at 4:27 pm

De waarheid is belangrijker dan de feiten


Frank Lloyd Wright

Graniet en Regenboog

In Nederlands on אפריל 18, 2010 at 3:55 pm
Hoe maak je van droge feiten een boeiend verhaal

De titel van deze oefening komt uit een artikel van de schrijfster Virginia Woolf (1882-1941), waarin zij een nieuwe manier voorstelt om levensverhalen te schrijven: 'De Nieuwe Biografie'. Dit was een uitvloeisel van de literaire stroming uit die tijd, het Modernisme. In plaats van de saaie, dikke boeken waarin staatslieden en andere 'groten' werden opgehemeld, begon men zich meer op de lezers te richten, om hen een gevarieerder en menselijker beeld te geven van de geportretteerde figuren. Deze nieuwe biografieën waren veel korter en vermakelijker, doordat de auteurs een keuze maakten uit de 'zee van feiten' en deze weergaven op verhalende wijze, waarin ook de persoonlijke visie van de schrijvers naar voren kwam. Zo creëerden zij levendige portretten uit een mengeling van feiten en verbeelding, om des te beter de karakters en de sfeer weer te geven, in plaats van een droge reeks van feiten.
Degenen onder ons die zich bezig houden met het vastleggen en beschrijven van herinneringen aan onze wereld die voobij is – en dagelijks voorbij blijft gaan – opdat de komende generaties er iets van af zullen weten, hebben mogelijk zin in het beoefenen van de hier stapsgewijs genoteerde schrijfmethode. De volgorde van de stappen is niet belangrijk, je kunt gebruiken wat je past en wanneer het je past.
– Welke 'droge' feiten – het graniet uit de titel – heb je ter beschikking over het onderwerp of de persoon, waarover je wilt schrijven, zoals geboortedatum, woonplaats etc.
– Welke van deze 'feiten' zijn na te gaan, bijvoorbeeld doordat ze op officiële documenten vermeld staan, en welke zijn je bekend doordat ze je ooit zijn verteld door familieleden of vrienden, alleen bewaard in menselijke herinnering (= mondelinge geschiedenis).
– Kies uit de feiten alleen degene die relevant zijn voor het verhaal dat je gaat schrijven. Vaak is het ook nuttig om in het kort enkele bredere historische gegevens in je verhaal te voegen: in welk land speelt het; in welke periode; wat gebeurde er indertijd in de wijde wereld of in het werelddeel dat de sfeer, de cultuur, de tijdgeest beïnvloedde? Dit soort informatie helpt de lezers om jouw verhaal in een context te plaatsen.
– Vind verhaalmanieren om de 'kralen van feiten' die je hebt gekozen aan elkaar te rijgen tot een vloeiend en boeiend verhaal. Geef jezelf de dichterlijke vrijheid – 'de regenboog' – om in te vullen wat de feiten niet kunnen weergeven: de stemmen van de personen, hun mogelijke gedachten en gevoelens. Stel je voor dat je in hun schoenen stapt en leg ze vanuit dit perspectief woorden in de mond. Je kunt ook citeren uit hun brieven of dagboeken en sommige tekstfragmenten tot leven brengen als monoloog of dialoog van de personen.
– Met deze dichterlijke vrijheid  verwijderen we ons een beetje van de bekende feiten, maar we komen dichter bij de lezer en ook bij ons eigen vermogen om de personen over wie we schrijven beter te begrijpen.
– Nog een gevolg van deze vrijheid is de ontdekking dat je veel meer dan één verhaal over een gebeurtenis, een periode, een persoon, een familie kan schrijven. Zodra je het 'graniet' van de feiten en de 'regenboog'  van je aanvullende voorstellingsvermogen met elkaar begint te verweven, merk je dat er vele mogelijkheden zijn om dit te doen. Je kunt alternatieve verhalen schrijven, veelzijdige beelden uit meerdere invalshoeken, gebaseerd op dezelfde groep feitenkorrels die je hebt (gekozen).

oefening 3 – vrijschrijven

In Nederlands on נובמבר 22, 2009 at 8:37 pm

VRIJSCHRIJVEN

Vrijschrijven is gewoon persoonlijk, schrijven zonder stoppen… Dit betekent:

* Je woorden aan niemand laten zien (tenzij je hierover later van mening verandert);

* Niet bij een onderwerp hoeven te blijven – je kan vrijelijk uitwijden en afdwalen;

* Je niks aantrekken van spelling, grammatica en de techniek van het schrijven;

* Je geen zorgen maken over hoe 'goed' je schrijft – of het zinnig is, of begrijpelijk (zelfs voor jezelf)

Uit:
Everyone Can Write
Essays toward a Hopeful Theory of Writing and Teaching Writing
Peter Elbow
Oxford University Press,1999

1‪.‬ Geef jezelf 5 minuten ‪(‬bijvoorbeeld met een kookwekker‪)‬ en begin gewoon te schrijven wat er in je opkomt‪.‬ Stop niet om erover te denken‪,‬ verbeter niets ‪-‬ mocht je vast komen te zitten‪,‬ herhaal dan gewoon het laatste woord dat je hebt opgeschreven totdat je weer op gang komt‪.‬ Het doel van de oefening is om onafgebroken te schrijven‪.‬

2‪.‬ Ontspan even ‪(‬drink wat water‪,‬ sta even op en rek je uit‪),‬ en lees over wat je hebt geschreven‪.‬ Onderstreep of markeer op een andere manier dingen die je aandacht trekken‪,‬ die je belangrijk vindt‪.‬ Dit kunnen zinnen of losse woorden zijn‪.‬ Kies één van deze onderstreepte delen en schrijf die bovenaan een nieuwe‪, lege bladzij. Schrijf opnieuw 5 minuten zonder stoppen, waarbij je begint met het woord of de zin die je bovenaan hebt geplaatst.‬

3‪.‬ Ontspan opnieuw en lees je tweede 'vrijschrijfsel'. Onderstreep weer alles wat je belangstelling trekt. Misschien komt er een onderwerp tevoorschijn uit het geschrevene of een overheersend gevoel. Schrijf dit bovenaan een nieuwe bladzij en schrijf vanuit deze 'kop' opnieuw 5 minuten onophoudelijk.

4. Nu is het moment waarop je kunt overdenken wat je in het laatste stukje hebt geschreven (of ook de eerdere stukjes als die je belangrijk(er) lijken). Verzamel de fragmenten die jij belangrijk vindt en arrangeer ze op een manier die jou bevalt. Kun je het een vorm geven?
Schrijf passages die de fragmenten met elkaar verbinden. Besteed ongeveer 15 minuten aan het vormgeven, tot je een schrijfsel hebt gecreëerd dat je ook bereid bent aan anderen te laten lezen. (Natuurlijk geheel vrijblijvend; lezer(s) alleen naar jouw keuze!)

Je kunt de 'vrijschrijf-methode' gebruiken aan het eind van de dag, om terug te blikken op wat er die dag zoal is voorgevallen, of op gedachten die je hebt gehad enz. Of je kan haar gebruiken om te 'brainstormen' rond een idee waaraan je werkt, of voor creatieve of academische projecten, of voor vage dingen in het leven waaraan je richting wilt geven.

Je kan de tijd per vrijschrijf-fase uitbreiden naar 10 of meer minuten. Ook kun je na een paar keer oefenen bepalen hoeveel vrijschrijf-rondjes het beste voor je zijn totdat je overgaat naar de definitieve vormgeving.

Deze handleiding heb ik uit het Engels vertaald. Hij is oorspronkelijk samengesteld door het team van lectoren van de faculteit voor creatief schrijven en persoonlijke ontwikkeling aan de universiteit van Sussex, Engeland. (Vertaling en publicatie voor deze site met toestemming van de samenstellers.)

wijsheden

In Nederlands on ספטמבר 2, 2009 at 5:08 pm

Bewustzijn is een geweldige oceaan, water zonder grenzen. Woorden zijn slechts lotuspoeder voor kleine verwondingen.

Huang Po

zee regenbogen

Vrij is de mens als hij op elk ogenblik van zijn leven in staat is zichzelf te volgen.

Rudolf Steiner

Laat de volmaaktheid los; in alles zit een barst.

Zo komt het licht naar binnen.

Louise Penny


licht naar binnen

eerste oefening: visitekaartje

In Nederlands on ספטמבר 1, 2009 at 5:21 pm

Maak een visitekaartje voor jezelf.

Besluit hoe je jezelf wilt presenteren op dit moment in je leven.

Welke naam/namen en titels wil je erop zetten?

Welk beroep / functie / rol die je vervult?

Adres of alleen e-mail / mobiel nummer?

Met of zonder versiering / tekening / grafische vormgeving?

Met of zonder kleur(en)

Hoe groot zijn de letters van elk onderdeel van je tekst?

Wat voor sfeer wil je creëren met dit kaartje? Bijvoorbeeld: geef je veel informatie en ziet het er 'druk' uit of maak je het minimalistisch.

Experimenteer met verschillende mogelijkheden en bedenk wat het beste bij je past zoals je nu bent.

poes visitekaartjechanna, poezenmoeder, Tel Aviv